Waterbericht november 2022: te weinig neerslag, dus nog steeds lage grondwaterstanden

 

In de maand november viel iets minder neerslag dan dat er gemiddeld in deze maand valt. Met name de tweede helft van de maand was wisselvallig. De grondwaterstanden zijn hierdoor weliswaar iets gestegen, maar zijn nog steeds laag voor de tijd van het jaar. Grote aanvulling van het grondwater vindt dus nog niet plaats, wat wel normaal is voor de maand november. In dit waterbericht lees je wat dit betekent voor ons watersystemen.

Gevallen neerslag

In ons werkgebied viel in de afgelopen maand veelal tussen de 60 en 70mm regen. Ten westen van Den Bosch is iets meer gevallen. Plaatselijk rond de 80mm. Normaal valt er in november rond de 70mm regen. Qua neerslag was het dus een relatief gemiddelde maand.

Neerslagtekort

Het neerslagtekort is het verschil tussen gevallen neerslag en verdamping. Als je kijkt naar het neerslagtekort zitten we momenteel net onder de grens voor 5% droogste jaren in november. Het neerslagtekort is nu ongeveer 144mm. In de droogtejaar 2018 was het neerslagtekort eind november groter dan dat het nu is, zo’n 200mm.

Normaal is het neerslagtekort in deze tijd van het jaar echter rond de -80mm. Dat betekent dus dat er een overschot is van 80mm. Er is in dat geval 80mm meer regen gevallen dan dat er als verdamping is verdwenen. Dit jaar is er dus 144mm meer verdampt dan dat er als regen is gevallen.

Grondwaterstanden

De grondwaterstanden zijn op de hogere zandgronden over het algemeen gelijk gebleven of iets gestegen ten opzichte van het begin van de maand. Terwijl dit normaal gesproken in het verloop van de novembermaand volop wordt aangevuld, waardoor de grondwaterstanden stijgen.

Deze stijging zien we wel in en rond de beekdalen. Daar zijn de grondwaterstanden ten opzichte van het begin van de maand over het algemeen gestegen. In de beekdalen zijn de grondwaterstanden over het algemeen normaal of iets te laag voor de tijd van het jaar. Dat geldt met name voor het beekdal van de Aa. In het beekdal van de Raam zijn de grondwaterstanden nog laag.

Oppervlaktewater

De afvoeren in sloten en beken zijn over het algemeen vrij laag voor de tijd van het jaar. Dat betekent dat er weinig water wegstroomt uit het systeem. Doordat we de stuwen in de waterlopen hoog ingesteld houden, trekt een groot deel van het beschikbare water in de ondergrond. Dit zorgt zoveel als mogelijk voor aanvulling van het grondwater, maar betekent wel dat er minder water door de sloten en beken stroomt.  

Het peilbeheer met onze stuwen is er dan ook nog steeds op gericht om zoveel mogelijk water vast te houden en te laten infiltreren in de ondergrond. Deze staan dus vrijwel allemaal hoog ingesteld en veelal op een gelijk niveau als tijdens de zomermaanden.

Waterkwaliteit en ecologie

In ons werkgebied is nog 1  locatie met blauwalg bekend. Het gaat om de Hamelspoel bij Herpen. Hier loopt een onderzoek met Sportvisserij Zuidwest Nederland waarbij we maandelijks meten. Dat begin november nog steeds blauwalg is aangetroffen, is namelijk vrij uitzonderlijk.

 

Maatregelen

 

Peilbeheer
We houden waar mogelijk zoveel als mogelijk water vast. Op en rond de hoge gronden, drogere delen en rond natuurgebieden staan stuwen altijd hoog. Ook tijdens nattere perioden houden we zoveel mogelijk stuwen hoog, zodat we zoveel mogelijk water vasthouden.

Wateraanvoer

De wateraanvoer staat op de hoge gronden o.a. via de Noordervaart maximaal. Het aanvoerwater komt steeds verder het gebied in en wordt nu vooral ingezet om beken en sloten op peil te brengen om water te laten infiltreren naar het grondwater. In de polders is de aanvoer niet meer maximaal. De gevallen neerslag is daar voldoende om beken en sloten op gewenst peil te houden en het grondwater weer op niveau te brengen.

Verwachtingen watersysteem december

Naar verwachting blijft begin december droog. De wind gaat draaien naar het oosten, wat over het algemeen een koud en stabiel weerbeeld geeft. En tot de tweede week van november is de verwachting dat er weinig regen valt.

Wanneer dat weerbeeld langere tijd aanhoudt en er geen grotere hoeveelheden regen valt, stagneren de grondwaterstanden verder. Belangrijke aanvulling van het grondwatersysteem blijft in dat geval uit. Laten we hopen dat de maand december toch nog wat regen gaat brengen. Daar zijn we nu echt afhankelijk van.